Париж 2024 Олимпиадасынын алтын медалынын ээси, боксчу, өзүнүн жынысы боюнча талаш-тартыштардын чордонунда: “Мен бардык аялдар жана адилеттүүлүк үчүн күрөшөм, бирок басмырлоону жараткан тышкы кысымдар бар”
Имане Хелиф өзүн кантип коргоону билет. Ал 15 жашында бокска биринчи жолу ашык болгондо эле муну эрте үйрөнгөн. Андан бери ал ар дайым талаш-тартыштарды, кол салууларды, өзүнүн жынысы боюнча шектенүүлөргө байланыштуу талаш-тартыштарды жана быйылкы жылы да гендердик ылайыктуулук тесттеринен өтпөгөндүктөн четтетүүлөрдү четке кагып келген. Бирок Имане спортто өз үнүн тапты жана бүгүн, Париж Оюндарында алган алтын медалы менен алжирлик боксчу бардык нерсеге даяр окшойт. Баарынын кыймылдаткыч күчү болгон бокска болгон сүйүүсүнөн баштап.
— Акыркы жумаларда сиздин бокстон кетүүңүз мүмкүн деген сөздөр көп айтылды. Бул канчалык чын?
— Жок, бокстон кетүү ниетим жок. Париж Олимпиадасында алтын медаль жеңгеним мага кошумча күч берди. Мен бул ийгиликке жетүү үчүн көптөгөн кыйынчылыктарды, анын ичинде буллингди да басып өттүм жана мага шек келтиргендерди унчуктурбоо үчүн күрөшүүнү уланта бергим келет. Спорттогу жетишкендиктерим менен максаттарым да өстү. Мен дагы бир медаль алып, спорттогу аялдар үчүн көбүрөөк мүмкүнчүлүктөрдү түзүүгө салым кошкум келет.
— Париж алтынынан бир жылдан ашык убакыт өттү. Ошол талаш-тартыш жана ийгилик күндөрү тууралуу эмнени эстейсиз?
— Алтын медаль жеңген учур менин эсимде түбөлүккө калат. Бул спортчу үчүн, же жок дегенде, мен үчүн эч нерсеге салыштырылгыс эбегейсиз жетишкендик. Айрыкча, кыялымдагыга жетүү үчүн жасалган бардык эмгекти жана курмандыктарды билгенден кийин.
— Бокска болгон кумарланууңуз кантип башталган?
— Мен спортту ар дайым жакшы көрчүмүн, өзгөчө футболду. Бирок бир учурда боксту чындап сүйөөрүмдү түшүндүм. Биринчи жолу спортзалга барганым, рингге биринчи жолу чыкканым жана кол каптарымды кийерден мурун көргөндөгү сезим эсимде. Бул менин жашоомдун жаңы бөлүмүнүн башталышы, мен билбеген дүйнөнүн ачылышы эле.
— Ата-энеңиз сизди колдодубу?
— Жок, башында алар, өзгөчө атам, менин бокс менен машыкканыма каршы болушкан. Биз кичинекей шаарданбыз, жана Алжирде бир кыз үчүн бокс менен машыгуу адаттан тыш көрүнүш эле. Ошентсе да, апам мени колдоду, жана убакыттын өтүшү менен, менин прогрессимди көрүп, атам да колдой баштады. Бирок башында, каржылык жактан да, өтө оор болду.
— Кандай курмандыктарга бардыңыз?
— Күн сайын машыгуу үчүн он километр жөө басып, буга мүмкүнчүлүк берүү үчүн көчөдө нан, алюминий жана темир сатчумун. Андан тышкары, психологиялык жактан да оор учурлар болду, анткени жогорку деңгээлдеги спорт ар дайым берилгендикти жана чоң курмандыктарды талап кылат. Бирок багынып, баарынан баш тартуу оюма келгенде, дагы да катуураак аракет кылууга туура келген учур экенин билчүмүн.
— Олимпиадада сиздин катышууңузга байланыштуу чыккан талаш-тартыштар чоң медиа ызы-чуу жаратты. Оюндардын ошол бөлүгүн кантип баштан өткөрдүңүз?
— Тилекке каршы, мен туш болгон нерсе башка спортчулар мурун да туш болгон жана бүгүнкү күндө да тынымсыз туш болуп жаткан нерсе. Менин Олимпиададагы тажрыйбам ар бир спортчу жабырлануучу боло аларын көрсөтөт, жана болгон окуя өтө зыяндуу болгон, бирок мен айланадагы ызы-чууга таасирленбей, көңүлүмдү топтой алдым.
— Быйыл сиз Эйндховен бокс кубогунан жана Сербиядагы дүйнө чемпионаттарынан четтетилдиңиз, анткени Эл аралык бокс ассоциациясы “тестостерондун деңгээли өтө жогору болгондуктан, талаптарга жооп бербейт” деп билдирди. Тесттердеги бул так эместик жана ага байланыштуу келечекке болгон ишенимсиздик карьераңызга кандай таасир этет?
— Спортчу катары мен бүт өмүрүмдү машыгууга жана даярданууга арнайм, жана жазылган эрежелерди так сактайм. Бирок тышкы кысымдар бардыгын түшүнүксүз кылганда, күтүлбөгөн жана адилетсиз чечимдерге дуушар болуу оңой болот. Бул спортчуга гана эмес, спорттун өз рухуна да зыян келтирет, анткени ал ачыктыкка жана өз ара урматтоого негизделиши керек.
— Сиздин ишиңиз спортту өзгөрттү деп ойлойсузбу?
— Албетте. Менимче, бул аялдардын спортто туш болгон кыйынчылыктарын жана басмырлоодон улам кээде тарткан адилетсиздиктерин ачыкка чыгарууга жардам берди. Менин тажрыйбам көрсөткөндөй, туруктуу болуу жана чындыкка жармашуу акыры ийгиликке алып келет, жана аялдарга зыян келтиргендер алардын чечкиндүүлүгүн эч качан буза албайт. Көп эмгек жана берилгендик адилеттүүлүктү алып келип, спорт чөйрөсүн жакшы жакка өзгөртө алат.
— Оюндар учурунда сизге тилектештик көрсөтпөгөн атаандаштарыңыз менен сүйлөшүүгө мүмкүнчүлүк болдубу?
— Жок, андай мүмкүнчүлүк болгон жок. Бирок мен ар дайым диалогго жана баарлашууга ачыкмын, анткени спорт позицияларга же пикирлерге карабастан, жакындыкты жана түшүнүүнү камсыз кылган көпүрө деп эсептейм.
— Бул маселе боюнча коомчулуктун аң-сезимин жогорулатуу үчүн дагы канча иш жасалышы керек деп ойлойсуз?
— Коомчулуктун аң-сезимин жогорулатуу үчүн дагы көп иш жасалышы керек. Чыныгы өзгөрүү убакытты, тынымсыз аракетти жана спортчулардын үндөрүн аларды колдогон институттардын үндөрү менен бириктирүүнү талап кылат.
— Кийинки Олимпиадалар башкача болобу?
— Мен анын таасири башкача болот деп оптимистмин, анткени акыркы Оюндарда биз баштаган талкуу из калтырып, адамдарды болгон окуянын чындыгын түшүнүүгө дагы аң-сезимдүү жана ачык кылат, ошентип адилеттүү жана калыс спорт чөйрөсүн түзөт.
