2024-ЖЫЛЫ профессионалдык теннис сезону расмий түрдө 22-декабрда Сауд Аравиясындагы ATP Next Gen Finals мелдешинде Жоао Фонсека Лернер Тиенди жеңгенден кийин аяктаган. Бирок 2025-жылкы сезон 27-декабрда Австралияда өткөн United Cup менен башталган. Фонсека менен Тиен экөө тең 30-декабрда кайрадан Австралия менен Гонконгдогу турнирлерде кортко чыгышкан.
“Мен `25-жылкы сезон `24-жылы кантип башталганын түшүнбөйм”, — деген 2024-жылы US Open мелдешинин жуптар арасындагы чемпиону Жордан Томпсон. — “Бул жөн эле тамаша”.
Фонсека менен Тиен Next Gen Finals турнирине чейин санкцияланган иш-чарасыз төрт жумадай эс алышкан. Бирок алардын беш күндүк тыныгуусу профессионал теннисчилерге жаңы сезонго эс алууга, калыбына келүүгө жана даярданууга канчалык аз убакыт берилерин көрсөттү. Billie Jean King Cup жана Davis Cup менен United Cup ортосунда бир айдан ашык убакыт гана болгон. WTA Finals жана ATP Finals ноябрь айынын ортосунда өткөн.
Сезондун узактыгы жана турнирдин тынымсыз, дүйнө жүзү боюнча саякаттоону талап кылган мүнөзү оюнчулардын көптөн берки нааразычылыгы болуп келген, бирок акыркы жылдары бул көйгөй күчөдү. Алекс де Минаур бул жылы Roland Garros турниринен эрте чыгып калышын “күйүп кетүү” сезими менен байланыштырды. Ига Швентек жазында Billie Jean King Cup квалификациясына катыша албай калганда, “өтө оор” графиктин талаптарын сынга алды. Сентябрь айынын аягында China Open мелдешинин бир күнүндө пландаштырылган 12 беттештин бешөө жаракатка байланыштуу токтотулган.
Фрэнсис Тиафо, Даниэль Коллинз, Жек Дрэйпер жана Дарья Касаткина сыяктуу бир нече оюнчу жаракаттарга жана психикалык чарчоого байланыштуу сезонду эрте токтотушкан.
“Чындыгында, мен дубалга урундум жана мындан ары уланта албайм. Мага тыныгуу керек. Турдагы монотондуу күнүмдүк түйшүктөн, чемодандардан, натыйжалардан, басымдан, ошол эле жүздөрдөн (кечиресиз, кыздар), бул жашоонун бардыгынан тыныгуу”, — деп жазган Касаткина социалдык тармакта. — “График өтө эле көп, психикалык жана эмоционалдык жактан мен чегине жеттим, тилекке каршы, мен жалгыз эмесмин.”
2025-жылкы сезон аяктап, оюнчулар дароо 2026-жылга көңүл бурган сайын, теннис сезонунун узактыгы жана интенсивдүүлүгү жөнүндөгү сөз улана берет. Негизги суроо: Жакынкы келечекте бир нерсе өзгөрөбү?
Мыкты оюнчулар үчүн тыныгуу жок
МЫКТЫ АМЕРИКАЛЫК оюнчу Тейлор Фриц 2024-жылы мыкты сезон өткөргөн. Австралиянын Ачык жана Уимблдон турнирлеринде чейрек финалга чыгып, US Open мелдешинде биринчи жолу финалга жеткен. Сезондун аягына чейин ал эки ATP наамын жеңип, төрт финалга чыккан (анын ичинде ATP Finals), Томми Пол менен жуптарда Олимпиаданын коло медалын алган жана карьерасындагы эң жогорку 4-орунга жеткен.
Бирок майрамдоого убакыт болгон жок. Жакшы көрсөткүчтөрү анын сезонун узартты, анткени ал жыл жыйынтыктоочу ATP Finals жана Davis Cup финалдарына чакыруу алган.
“Эс алуу мезгили жок, эгер сен мыкты оюнчу болсоң, анда эс алуу убактың ого бетер аз болот”, — деген Фриц жазында ESPNге берген маегинде. — “Эгер сезон Парижде [ноябрь айынын башында] көпчүлүк оюнчулар үчүн аяктаса, анда сезон башталганга чейин бир жарым ай болот. Бирок, эгерде сен Tour Finals жана Davis Cup турнирлеринде ойносоң, анда үч жума кошулат. Эгер сен United Cup`та ойносоң, сезон дагы эрте башталат”.
Фриц үчүн бул анын 2024-жылкы сезонунун аягы менен 2025-жылкы кампаниясынын башталышы ортосунда болжол менен үч жума гана болгонун билдирет. Ал ноябрь айынын аягында үйгө кайтып келип, 21-декабрда Австралияга кетиши керектигин айткан. Ошол кыска убакыттын ичинде ал көп нерселерди жасашы керек болчу.
“Адамдар ошол убакта машыгуу керек экенин түшүнүшпөйт”, — дейт Фриц. — “Сезон аралыгы — бул машыгууга убакыт. Эгер менин үч жумам болсо, мен бир жума эс алам [же өргүүгө кетем], ошону менен бүттү. Жыл бою бир жума эс алам. Бул акылга сыйбаган нерсе”.
Милдеттүү турнирлер жана упайлар
Турлар оюнчулардан жыл сайын белгилүү бир сандагы турнирлерге катышууну талап кылат. ATP квалификациялуу оюнчулары бардык төрт чоң турнирде, сегиз Masters 1000-деңгээлиндеги жана беш 500-деңгээлиндеги турнирлерде (US Open`ден кийин өткөрүлгөн бирөөсү кошо) ойноосу керек. Мыкты WTA оюнчулары да Гранд Сламдарга, 10 1000-деңгээлиндеги жана алты 500-деңгээлиндеги иш-чараларга катышуусу зарыл. 1000-деңгээлиндеги турнирлердин жетөөсү азыр 12 күнгө созулат, айрымдары жакында бир жумадан узартылган.
Жаракат алган оюнчу негизги же 1000-деңгээлдеги турнирлерден бошотулушу мүмкүн, бирок WTA оюнчусу 500-деңгээлдеги иш-чаралардын алты турнирдик босогосун аткарбаса, алардын рейтингдик упайлары кемитилет. Азыркы №1 Арина Соболенко жана №2 Швентек, ошондой эле Коко Гауфф, Аманда Анисимова жана Мэдисон Киз сыяктуу Топ-10 оюнчулары 2024-жылдын аягында талап кылынган сандагы турнирлерде ойнобогондуктан упайларын жоготушкан.
Көптөгөн мыкты оюнчулар графиктин узактыгынын жана талаптарынын таасири жөнүндө үн катуу айтып келишет, анткени алар көп учурда турнирлердин акыркы этаптарына жетишет.
“WTA, бардык милдеттүү эрежелери менен, биз үчүн муну өтө татаалдаштырды”, — деген Швентек. — “Менимче, эч бир мыкты оюнчу алты 500 турнирди ойной албайт. Муну графикке кысуу мүмкүн эмес.”
WTA жана спорттогу башкалар, өзгөчө узартылган 1000-деңгээлдеги турнирлерди, эркек кесиптештери менен бирдей байге фондун камсыз кылуунун бир бөлүгү катары көрсөтүшөт.
Дүйнөнүн №3 оюнчусу Гауфф бул аргументке кошулбайт, бирок берилген жылы бардык талаптарды аткаруу “мүмкүн эмес” деп эсептейт.
“Бизнес көз карашынан алганда, бул кандайдыр бир мааниге ээ болушу мүмкүн, бирок оюнчунун ден соолугу жагынан мен ага макул эмесмин”, — деген Гауфф China Open`да. — “Мен мүмкүн болушунча көп теннис ойногондоймун, бирок алты 500-турнирди кармануу мүмкүн эмес. Бул жөн эле мүмкүн эмес”.
Мыкты оюнчулардын абалы октябрь айында Шанхай Masters мелдешинде толук көрсөтүлдү. Көптөр катаал ысыкка жана нымдуулукка нааразы болушса, башкалары узак сезондун оорчулугун сезишти.
Дүйнөнүн №1 Карлос Алькараc сол тамагынын жаракатынан улам турнир башталганга чейин баш тартты. №2 Янник Синнер карышуудан улам үчүнчү раунддагы беттешинен баш тартты. Жокович 32-турдагы беттешинде кусуп, жарым финалдагы жеңилүүсүндө бел жаракатынан дарыланууга муктаж болгон. Финалда дүйнөлүк рейтингде №204 болгон Валентин Вашеро менен анын аталаш тууганы, №40 Артур Риндеркнех беттешти. Бул укмуштуудай окуя болгону менен, ATP өзүнүн эң маанилүү иш-чараларынын биринде күткөн финалдык беттеш болбой калды.
Өзгөрүүлөргө каршылык жана жеке тандоолор
ӨТКӨН АЙДА ATP 2028-жылга чейин Сауд Аравиясында дагы бир Masters 1000-деңгээлиндеги турнирди графигине кошо турганын жарыялады. Бул категориядагы турнирлердин жалпы санын 10го жеткирет, анын тогузу милдеттүү болот (Монте-Карло милдеттүү эмес бойдон калат). Бул турнир азыртан эле жыш графикке качан кошулары же ага аялдар да катышабы же жокпу, азырынча белгисиз.
Франциянын Ачык, Австралиянын Ачык жана US Open турнирлеринин бардыгы акыркы жылдары негизги чүчүкулакка кошумча бир күндү кошуп, башталыш күнүн дүйшөмбүдөн жекшембиге жылдырышты. Бул жылы US Open турнири аны биринчи жолу ишке ашырганда, Нью-Йоркто бир нече оюнчулар буга каршы чыгышкан.
“Мен буга макул эмесмин”, — деген учурда №6 орунда турган Жессика Пегула. — “Алар эмне үчүн аны дагы узартты? Жакшы, мен эмне үчүн экенин билем — алар кошумча күн үчүн билет сата алышат”.
Томми Полдун көп жылдык машыктыруучусу Брэд Стайн, сезондун узактыгы боюнча талаш-тартыш жаңылык эмес экенин моюнга алат. Ал 1990-жылдан бери профессионалдык деңгээлде машыктыруучу болуп иштеген. Стайн ATP жана WTA турнирлердеги “милдеттүү” статусун алып салышы керек деп эсептейт, бирок ошондой эле оюнчулар рейтингдик упайларды жоготуудан азыраак “параноик” болуп, тыныгуу керек болгондо турнирлерди өткөрүп жибериши керек деп эсептейт.
“Эч ким ойноого милдеттүү эмес. Каалаган убакта эс ала аласыз”, — деди ал.
Андан тышкары, ал көптөгөн оюнчулар сезон аралыгындагы же тыныгуулардагы жогорку акы төлөнүүчү көргөзмө оюндарында ойноп, алардын тынчсызданууларын жокко чыгарат деп ойлойт.
Сезонду кыскартуунун эң активдүү жактоочуларынын бири Алькарас, бул жылы Six Kings Slam көргөзмөсүндө ойноду жана декабрь айында Нью-Йорк, Ньюарк жана Майамидеги бир нече башка көргөзмө иш-чараларында ойноого пландаштырылган. Ал бул байланышты четке какты.
“Расмий турнирлерде 15-16 күн катары менен, жогорку деңгээлдеги концентрацияны жана физикалык талапты талап кылып ойногондон, көргөзмөдө ойноо башка формат, башка кырдаал”, — деген Алькарас Six Kings Slam`дагы пресс-конференцияда. — “Биз бир же эки күн көңүл ачып, теннис ойноп жатабыз, бул сонун, ошондуктан биз көргөзмөлөрдү тандайбыз… Кээде адамдар биздин пикирибизди түшүнүшпөйт. Бул эки же эки жарым жумага созулган узак иш-чараларга салыштырмалуу психикалык жактан чындап эле оор эмес”.
Жоковичтин талабы: Биримдик жок
КӨПЧҮЛҮК ОЮНЧУЛАР бир нерсе өзгөрүшү керек деп эсептешкени менен, атайын чечимдер көйгөй жаратууда. Фриц жөн гана “кыскартылышы керек. Бул өтө көп” дейт, бирок ал жакынкы келечекте эч кандай өзгөрүүлөр болбойт деп эсептейт.
“Менимче, бизди уккан жок”, — деди ал. — “Дүйнөдөгү эң мыкты төрт оюнчунун үчөө (мен, Карлос жана Саша [Зверев]) аны кыскартуу керек деп жатабыз, бирок өзгөртүү жөнүндө эч кандай сөз болгон жок”.
Себеби жөнөкөй: сезонду US Open`ден кийин дароо бүтүрүү, календарда учурда турган 12 WTA жана 13 ATP турнирин (Davis Cup жана BJK Cup менен кошо) жылдырууну талап кылат. Турнирлерди өткөргөн уюмдар жана шаарлар көп жылдык келишимдерди түзүп, лицензиялык төлөмдөрдү төлөшөт.
WTA жана ATP оюнчулардын даттанууларын жана тынчсызданууларын билишет. ESPNге берилген билдирүүсүндө, WTA спортчулардын жыргалчылыгын “башкы артыкчылык” деп атап, уюм оюнчулар менен дайыма байланышта экенин билдирди. Уюм 2024-жылы “маанилүү жогорулатууларды” (байге фонддорун көбөйтүү) киргизип, “турдун структурасын карап чыгууга милдеттенет” деп кошумчалады.
ATP төрагасы Андреа Гаудензи календарды “татаал” деп атады, бирок ATPнин максаты “эс алуу мезгилин узартуу” экенин айтты. Бирок ал ATP графикти аныктоочу жалгыз орган эмес экенин жана теннис жеке мүнөзгө ээ экенин баса белгиледи.
Жокович, ал бир нече жыл ATP оюнчулар кеңешинде болгон жана PTPAны (Профессионал теннисчилер ассоциациясы) негиздеген, учурдагы графиктин кескин сынчысы. Бирок ал дагы бул “өтө татаал” тема экенин мойнуна алды.
“Акырында, 20 жылдан ашык жогорку деңгээлде ойногон оюнчу катары, мен оюнчулар жетиштүү бириккен эмес деп айта алам”, — деген Жокович. — “Алар комментарий беришет жана нааразы болушат, анан кетип калышат… Бирок сиз системанын кантип иштээрин түшүнүү үчүн, оюнчулардын кызыкчылыгы үчүн эмнелерди өзгөртүүгө болорун түшүнүү үчүн убакытты, энергияны өзүңүз жумшашыңыз керек. Себеби, маалымат каражаттарына чыгып, бул жөнүндө сүйлөө, балким, кандайдыр бир көңүл бурууну жаратышы мүмкүн. Бирок акырында, эч нерсе өзгөрбөйт, мага ишенгиле.”
